Zen & de kunst van het creatieve schrijven

Ik weet dat er hand- en cursusboeken Schrijven Voor Beginners zijn op christelijke grondslag, en mijn haar zou waarschijnlijk overeind gaan staan als ik er een onder ogen kreeg. Een schrijfboek dat heel erg getuigt van de betrokkenheid van de schrijfster bij het Zen-boeddhisme kan daarentegen wel, en dat is eigenlijk vreemd. Zou het komen omdat Zen, zoals wij het ons voorstellen, vrij is van de zalvende ondertoon die we ons voorstellen bij een christelijk schrijfboek? Het moet zoiets zijn. Enfin, ik heb eén keer een schrijfboek gelezen van de schrijfster Anne Lamott, die zegt born again te zijn, maar zij heeft dreadlocks en ze gelooft in abortus tot het veertigste levensjaar en euthanasie erna, dus zij telt niet mee. En het ene Zen-schrijfboek dat ik ken, daar heb ik behoorlijk veel van geleerd, dus daar ga ik het nu over hebben.

Het is namelijk een klassieker, Writing Down the Bones van Natalie Goldberg. In Nederland is het geen enorme kraker geweest meen ik, hoewel het wel leverbaar is, onder de titel “Schrijven uit je hart”, werkelijk. Wat was er mis met de oorspronkelijke titel: ” Zen en de kunst van het creatieve schrijven” ? In het vaderland van de Boeken Over Schrijven, de VS, kun je echter niet om dit boek heen. Het is verschenen in 1986, wat blijkbaar het moment was dat amateur-schrijvers onder hun steen vandaan kwamen om hun hobby trots te verkondigen, en het heeft sindsdien een ware triomftocht gemaakt. Ik heb de titel voor het eerst gelezen in een boek over Boeddhisme en alcoholisme (#never a dull moment in het boekenvak) en daarna bleef hij rondzingen, hij dook hier op en hij dook daar op en op een mooie dag heb ik het maar besteld.

Het gaat over schrijven. Goldberg introduceert het idee van de writing practice,  schrijven als een manier van leven (the writing life waar amerikanen zo van geporteerd zijn) en als een (dagelijkse) oefening. Als een afspraak met jezelf. Dus, en daar komt de Zen om de hoek kijken, niet als een manier om een Werk te produceren, in elk geval niet in aanvang. Zet je neer, ga schrijven, zie wat er gebeurt. Goldberg benadert writing practice als meditatie, dat wil zeggen dat ze dezelfde wenken geeft: ga zitten, hou niet op wat je ook denkt of voelt, blijf schrijven zolang als je je had voorgenomen of totdat je iets belangrijks hebt gezegd.

Dit boek werkt, voor mij (en voor miljoenen Amerikaanse zondagsschrijvers).  Ik heb er in 2006 tips en verhalen uitgepikt die ik nu nog steeds gebruik, en dat is wat, voor iemand met de attention span van een jonge hamster. Het is een mooi mengsel van vage spirituele shit en handige tips, en Goldman blijft Amerikaans dus in de handige tips blijft ze spiritueel en in de vage shit blijft ze praktisch. Ik was toen ik dit boek kocht erg bezig met uitzoeken welke plaats religie & spiritualiteit in mijn leven heeft, en de insteek van dit boek sprak me erg aan.  Het idee dat de discipline van het dagelijkse schrijven vergelijkbaar is met die van meditatie of gebed, dat ik van schrijven een spirituele praktijk kon maken, en dat schrijven me daar zou kunnen brengen waar gebed en meditatie en andere conventionele religieuze praktijken me nooit hadden gebracht was erg aantrekkelijk. Bovendien slaat Goldman daar waar het om vage spirituele shit gaat precies de goede toon aan van vertwijfeling en geloof tegen de klippen op die de identificatie ten goede komt.

Ten tweede zijn de handige tips erg handig. Eentje die mij recht naar mijn hart gaat is de volgende: probeer eens een ander papierformaat. (In deze digitale tijden zou het waarschijnlijk moeten zijn: probeer uberhaupt een papierformaat uit.)  Goed. Jij, amateurschrijver onder de Rallobloglezers, kun je je die ene keer nog herinneren dat je een Erg Briljant Idee had, en het enige papier dat je kon vinden waren gelinieerde blaadjes uit een schriftje, die in de lengte waren doorgeknipt? of blanco A-4-vellen? Of, oh gruwel, behangpapier? En hoe intens incomfortabel dat was omdat jij altijd in A-5 notitieblokjes schreef, het liefst kringloop-papier?? Tenminste, als het om gedichten ging??? En hoe klote dat was, om over te schakelen op een ander formaat????

Heb ik mijn punt gemaakt????? Dit is een heel goede tip, zoals jelui begrijpt. Het boek staat er vol mee. Ga in een café schrijven; ga thuis schrijven. Ga schrijven over je eerste seksuele ervaring, ga schrijven over je ouders. Schrijf elke dag op hetzelfde tijdstip vijf minuten, schrijf elke dag op een verschillende tijd een uur. Zet hiertoe een wekker. Simpele dingen, mensen, maar kom er zelf eens op. Natuurlijk heb ik niet alle tips uitgeprobeerd, maar het is dan ook niet bedoeld als een curus. Het is net een kookboek; je pikt het recept eruit dat je zelf het interessantst vindt, ofwel omdat het je lekker lijkt, ofwel omdat je denkt “Nee, man, dit kan gewoon niet!” en de rest kun je rustig laten liggen voor een volgende keer.

Jaaaa dit is het moment om te gaan vertellen Wat Er Minder Aan Is. Nou, er is minder aan dat  Goldberg schrijft vanuit de basis. Dat klinkt goed, en dat is het ook, maar stel nou eens dat je (dat wil zeggen ik) op een bepaald moment beslist dat je (dat wil zeggen ik) een keer een boek wilt schrijven. Of , stel, misschien niet meteen een heel boek, maar je wilt eens een eindprodukt maken, iets dat af is, iets waar enige redactie aan te pas gekomen is. Daar is dit boek niet voor. Ze beschrijft de brainstorm-fase tot in de details; maar je krijgt maar  weinig aanwijzingen over hoe je je produkt af kunt maken. (Enkele jaren na het uitkomen van Writing down the Bones heeft Goldberg nog twee boeken gepubliceerd: Wild Mind en Thunder and Lightning. Daar schijnt het allemaal in te staan; hoe je redactie op je werk kunt plegen door a Great Warrior te zijn, hoe je de editor en de creator vreedzaam laat samenwerken- ze is wel een Amerikaanse boeddhist, dan krijg je dit soort terminologie. Maar ik heb slechts recentelijk gehoord over deze boeken, en ik kan er dan ook niks over zeggen.)

Dit boek is een aanrader voor de zondagsschrijver die een zetje nodig heeft; maar ook voor de persoon die geinteresseerd is in vage spirituele shit met een omweg. Goldbergs opmerkingen over schrijven zijn net zo doortastend als haar opmerkingen over een van dag tot dag geleefde spirtualiteit.

Advertenties

2 gedachten over “Zen & de kunst van het creatieve schrijven

  1. Ook ik ben groot fan van dit schrijfboek! Ik heb het ooit gekocht en lees het nu alweer voor de derde keer….
    Ik denk echter dat ze dit boek geschreven heeft als aanvulling op haar schrijfcursussen, waardoor het soms niet helemaal aansluit bij het apart lezen, zoals wij dat hier in Nederland doen. 😉 Vandaar misschien het min-puntje…

    • Dag Wondelgijn, welkom op Ralloblog! Alle boeken van Goldberg zijn nogal Amerikaans natuurlijk, ook met die hele nadruk op het feit dat je ook een prima leven kunt hebben als je geen gepubliceerd auteur bent bijvoorbeeld. Ik ben intussen niet zo blij meer met dit stukje, dus het gaat nog wel een keer over. In de tussentijd: Ken je Bird by Bird van Anne Lamott? Een aanrader! En zoveel geestiger dan Natalie Goldman. Heb jij nog meer tips voor schrijfboeken? (ok, full disclosure- ik ben een schrijfboekenjunk.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s