Fire & Norton

Omdat ik niet hoop iets te missen, maar wel een grazer ben, intellueel gesproken, ben ik een herlezer. Van herlezen en om boeken heenlezen komen mooie dingen,  en mijn weg naar een mooi ding, via een leuk ding, daar gaat deze post over. Laten we met het leuke ding beginnen. Dat is een kinderboek, toevallig eén waar ik totaal niet ambigu tegenover sta. Het heet Fire and Hemlock, en is een van de inhoudelijk meer obscure werken van Diana Wynne Jones. Het gaat over magie, in een zeer alledaagse setting, en dat maakt het moeilijk te beschrijven (en in sommige gevallen te bevatten) wat er gebeurt. Toch is dit een page-turner; dat is knap.

Het verhaal: als Polly tien jaar oud is komt  ze per abuis terecht op een sjieke begrafenis. Ze wordt thuisgebracht door de vriendelijke Mr Lynn. Ze worden vrienden,  Mr Lynn blijft contact met Polly zoeken, zij schrijft hem brieven met verhalen en hij zal haar jarenlang boeken en kaarten en cassettebandjes met klassieke muziek sturen. Onderwijl probeert Laurel, de rijke, uncanny ex-vrouw van Mr Lynn te voorkomen dat Polly en Mr Lynn al te vriendschappelijk met elkaar worden. Polly kan zich niet voorstellen waarom en heeft het sterke gevoel dat het belangrijk is dat ze met Mr Lynn (of Tom, zoals ze hem intussen probeert te noemen) blijft omgaan. Totdat – ja wat? Vijf jaar later zit Polly op haar bed te lezen, en probeert ze zich te herinneren wat ze in godsnaam gedaan kan hebben waardoor Mr Lynn uit haar leven is verdwenen. Als ze er eenmaal achterkomt zijn de  rapen pas echt gaar; nobody messes with the Faery Queen. Namelijk.

Vanaf het begin is er een dromerige onderlaag in het verhaal, een gevoel van tover in de buitengewoon alledaagse dingen die Polly meemaakt, maar dat gevoel wordt goed gedoseerd waardoor je vooral een beeld krijgt van het gewone puberleven met vriendinnen / vriendjes / Toestanden Met Ouders, jelui kent het wel. Op de voorgrond de puberteit van Polly, op de achtergrond de strijd om zelfstandigheid en zelfverwerkelijking van Mr Lynn, en het geheel wordt beschreven met compassie en vooral realiteitszin. En dan zijn er nog de luimen van de bovennatuur waar tussendoor genavigeerd moet worden.

Een van de belangrijkste elementen in het verhaal is Hunsdon House, het grote huis waar het allemaal begint. Als Polly er voor het eerst is, lijkt er niks aan de hand, gewoon een sjiek Engels huis waar een stinkend rijke familie in woont. De oma van Polly echter, die al haar hele levenin de schaduw van Hunsdon House woont heeft het consequent over That House, en heeft niet veel op met de bewoners ervan. (Oma’s Met Een Mening; in een boek als dit moet je daar scherp op letten.)  Een groot huis waar een gezelschap in onduidelijke activiteiten verwikkeld is, met een grote tuin en een leeg zwembad tussen de rozenstruiken, dat in het zonlicht hints geeft van Geheimen en Mogelijkheden. Dat zwembad, daar is wat mee; het lijkt gevuld als je niet kijkt, en als je wel kijkt- wat zie je dan eigenlijk? Het is onaangenaam. Het is sinister. En het behoort toe aan Laurel, dus het is niet best.

Tot zover een intelligent boek voor oudere kinderen, ik vermoed dat 12 à 13 wel een mooie leeftijd is om dit voor het eerst te lezen. Maar. Ralloblog wijdt niet zomaar een post aan een leuk kinderboek. Dit is namelijk een boek waar je wat aan overhoudt. Het kan zijn dat je achterblijft met een enorme wolk vraagtekens om je hoofd; maar ook met een beter inzicht in de Engelse maatschappij, of dorst naar meer boeken van ms Jones, of het vaste voornemen om nooit te worden zoals de ouders van Polly, of een imposante leeslijst (wat mr Lynn Polly toestuurt is namelijk niet mals: een dwarsdoorsnede van Engelse kwaliteits-fantasy van de twintigste eeuw, plus de abridged Golden Bough en de Drie Musketiers, ga er maar aan staan. En allemaal functioneel!). Maar wat ik heb overgehouden aan dit boek is iets heel anders, namelijk een hele verse kijk op een werk dat niet letterlijk in Fire and Hemlock wordt genoemd maar dat het wel doorwasemd. Lees dit.

There they where, dignified, invisible,

Moving without pressure, over the dead leaves,

In the autumn heat, throught the vibrant air,

And the bird called, in response to

The unheard music hidden in the shrubbery,

And the unseen eyebeam crosses, for the roses

Had the look of flowers that are looked at.

There they were as our guests, accepted and accepting,

So we moved, and they, in a formal pattern,

Along the empty alley, into the box circle,

To look down into the drained pool.

Dry the pool, dry concrete, brown edged,

And the pool was filled with water out of sunlight,

And the lotos rose, quietly, quietly,

And the surface glittered out of heart of light,

And they where behind us, reflected in the pool.

Then the cloud passed and the pool was empty.

Toen ik dit voor het eerst las had ik kippenvel. Knappe jongen die me prima vista kippenvel bezorgt met een brok poezie, maar deze dichter is het gelukt. Het is een verhaal, dat is duidelijk, maar er is meer, spijt en sociale verplichtingen en iets scherps, en vlak voordat dit fragment begint heeft een vogel gesproken, en ik rechtte de rug en las door. Ik begreep er de eerste keer geen ruk van dus ik legde het weg, maar ik pakte het ook weer op, en nog eens. En in de tussentijd had ik Fire and Hemlock nog een keer gelezen en nou wilde ik echt weten waar het over ging, dus ik begon een beetje te spitten en ik internette me tegen dit essay van Diana Wynne Jones aan. (Ga je het echt lezen? Echt? Okee. Tip: het leest fijner als je het uitprint. En er staan spoilers in.) Nou is dat hele Fire and Hemlock veel ingewikkelder dan ik hier heb kunnen beschrijven, en ik heb het hier dus maar gelaten bij een behapbare portie mooi- en leukheid; maar stel je eens voor. Een kinderboek, okee, een boek voor oudere kinderen, maar toch voor mensen van onder de twintig, dat fokking gebaseerd is op Four Quartets van T.S. Eliot, want daar komt bovenstaand fragment uit. Stel je voor. Dat is toch geweldig? Het verklaart het kippenvel bij het lezen van beschrijvingen van Hunsdon House, en het verklaart het kippenvel bij het lezen van Burnt Norton (het eerste deel van Four Quartets) en het doet me in dankbaarheid verzuchten: What were you thinking, ms Jones?

Dit, vrienden, was de weg van leuk naar mooi die ik heb afgelegd met Fire and Hemlock. Kinderboek-poëzie-essay-hele nieuwe kijk op kinderboek-hele nieuwe kijk op poëzie. Is literatuur niet een heerlijk ding?

Advertenties

4 gedachten over “Fire & Norton

  1. Oh! Die wil ik definetely lezen! Ik hou én van poëzie én vond het boek ‘de negen levens’ van Diane Wynne Jones als kind al erg leuk (lang zo gelaagd niet als dit als ik het zo lees, dat was gewoon een boek over tovenaars en heksen en alternatieve werelden). Sowieso niets mis met kinderboeken ook :). Dank Anna

  2. Intewesting – ik dacht gelijk: hela, da’s Eliot zo te zien toen ik dat stukkie las. Zouden die vele poeticale theoriecolleges dan nog ergens goed voor zijn? Enfin, ik neem nog een hemlock on ze rocks – schmeckt wunderbar!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s