I want a goddam honorable skull when I’m dead, buddy.

Hij zelf zou wel ergens een snedige quote van Seneca of Lao Tze vandaan gehaald hebben, maar ik kan zo snel niet iets verzinnen over de dood. Zijn eigen werk zat er vol mee, quotes en dood; en nou is hij zelf dood. J.D. Salinger.

Ik heb vorig jaar Franny and Zooey weer eens gelezen, en Raise High the Roofbeam Carpenters en Seymour, an Introduction er gelijk achteraan, want dat doet Salinger met me. Franny daar kan ik nog steeds niet zo goed tegen, maar Zooey pakte me weer. Het is precies wat het belooft te zijn; een goedgeschreven soap-opera met een leading man en twee leading ladies. Het hele verhaal speelt zich af in een apartement in New York, waar Franny op de bank ligt met een zenuwinzinking en Zooey in bad ligt met een brief en een sigaar. Zooey komt uiteindelijk uit bad en Franny komt uiteindelijk van de bank af, en in de tussentijd wordt er vooral veel gepraat, door Zooey tegen zijn moeder Bessie, door Bessie tegen Franny en door Zooey tegen Franny. Ze praten wat af, in dat appartement, over Boeddha en Jezus Christus, over Epiktetus en Emily Dickinson, katholieke psychiaters en boeddhistische dierenartsen; en over nepheid. De nepheid van wereldse en spirituele begeerte, de nepheid van het Nachleben van  Sint Franciscus en van de televisiewereld waar Zooey in werkt. En de echtheid van een echte roeping, daar praten ze ook over.

Er gebeurt maar weinig in deze verhalen. Mensen zitten in een auto en praten, ze lopen door een huis en ze praten. Ze zeggen ook van alles niet, ze gebaren en ze kijken en Salinger wil graag kwijt hoe ze allemaal, stuk voor stuk onze compassie waard zijn. Heerlijke gedoemde neurotische exemplaren van Iers-Joodse New Yorkers zijn het, die allemaal precies weten wat er phony is, maar moeite hebben met bepalen wat er echt is. Behalve Seymour. Oh, Seymour Glass. Iedereen houdt van Seymour, behalve zijn schoonmoeder. Iedereen praat altijd over hem, iedereen mist hem. En hij is dood, Seymour, hij heeft zichzelf op een perfecte dag vermoord. Seymour kan compassie opbrengen voor iedereen, tot aan zijn schoonmoeder aan toe; Seymour is een kruising tussen Boddhisattva en Glenn Gould. Je hoort hem niet vaak praten en meestal is het een citaat, want  Seymour is dood, misschien al veel langer dan zijn familie denkt; zijn vrouw en zijn familieleden (zeven stuks in totaal) leven door en draaien hun gekwelde kringetjes om de afwezigheid van Seymour de echtgenoot, Seymour de dichter,  Seymour de ziener, Seymour de zoon en de broer.  En allemaal hebben ze hem nodig.

Marcel bladert door mijn stapeltje Salingers. Hij geeft me een stuk chocola aan.

Waarom heeft Seymour zelfmoord gepleegd? vraagt hij. Heeft iemand in Salingers familie zelfmoord gepleegd?

Dat weet ik niet, zeg ik.

Ja maar zit er echt geen kern van waarheid in, die grote familie met al die wonderkinderen,   zit er niet iets autobiografisch in?

Ik weet het niet, zeg ik, als ik eerlijk moet zijn denk ik van niet, maar ik wil het eigenlijk helemaal niet weten. Is het relevant wie er allemaal zelfmoord gepleegd heeft? Misschien was Salinger enig kind en waren al die Glass-kinderen zijn imaginary friends– het kan allemaal. ( Ik praat allang niet meer tegen Marcel. Daar doet hij gelukkig niet moeilijk over.) Maar daar gaat het niet om. Seymour is dood, zijn familie mist hem, en ik geloof dat. Misschien ben ik wel nieuwsgierig naar Salingers leven, maar om dit werk mooi te vinden hoef ik verder niks te weten, toch?

Nou ja, zegt Marcel, en geeft me nog een stuk chocola, zelf dacht hij daar ook zo over dus daar zit wel wat in.

Ik ben nooit zo dol geweest op The Catcher in the Rye, ik zou niet eens goed kunnen zeggen waarom. Dit gedeelte van Salingers werk daarentegen is in me gaan zitten. Niet heel nadrukkelijk.  Maar als er in wat ik schrijf soms ineens iemand zittend, bijvoorbeeld op de vensterbank van een badkamerraam, naar buiten kijkt en door de gratie Gods de koepels van de hemel en de fundamenten van de hel weet te bespreken, wellicht in een halve zin  over een klein meisje en een hond; dan is dat wat hij me geleerd heeft. J.D. Salinger. Die zo weinig heeft gepubliceerd en zoveel heeft gezegd.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s